Portret Arnold Moonen (Rijksprentenkabinet), met de in het Latijn geschreven brief van Willem Sluiter in zijn vriendenboek (omslag rechtsonder).  

Aangespoord door de recente vondst van verloren gewaande eerste drukken van Willem Sluiters Vreugt- en Liefde-Sangen en Eibergsche Sang-Lust, bleek de afdeling Bijzondere Collecties van Amsterdamse universiteitsbibliotheek – onuitputtelijk en onvolprezen behulpzaam – een ander document te bezitten, dat in kringen van Sluiterkenners niet bekend was: de Brief van Willem Sluiter (1627-1673) aan Arnold Moonen (1644-1711), gedateerd op 27 november 1671 in Zwolle. De hele bundel is uniek want handgeschreven, en zo kennen we nu ook in Sluiters eigen handschrift een nieuw anagram, een in zijn tijd populair ‘’spel’’ waar hij zeer bedreven in was, met opnieuw zijn eigen spelling van zijn achternaam.

De in de Universiteitsbliotheek in Amsterdam bewaarde eerste druk van Willem Sluiters Vreugt- en Liefde-Sangen, uit 1671, met de vermelding “Gedrukt voor den Autheur en sijn Gemeinte te Eibergen”, zonder naam drukker/uitgever.

Na eeuwen zijn twee gebundelde eerste drukken met werk van dichter Willem Sluiter (1627-1673), Eibergsche Sang-Lust uit 1670 en Vreugt- en Liefde-Sangen (VLS) uit 1671, alsnog aan het licht gebracht. Met deze ontdekking zijn Sluiteronderzoekers zeer vreugdevol het nieuwe jaar ingegaan. 

Schrijver/dichter en wethouder Arjen van Gijssel gaf op een mistige morgen eind 2025 bij de Mallumse Molen aan de Berkel in Eibergen de aftrap.

In de aanloop naar de viering van vier eeuwen Willem Sluiter in 2027 krijgt zijn lange en meest gewaardeerde gedicht Buiten-Leven volop aandacht. 25 met de Achterhoek verbonden personen, met zeer verschillende achtergronden, dragen er de komende maanden regels uit voor in korte filmpjes op YouTube en op dit informatiepunt over Sluiter.  

Links: voorzijde met portret dichter van een oproep om materiaal aan te leveren voor een expositie bij drie eeuwen Willem Sluiter in 1953 Eibergen. Rechts: naam van het organiserende comité achterop de enveloppe hierbij.

In 1953 werd herdacht dat Willem Sluiter drie eeuwen eerder zijn intrede deed als predikant in Eibergen, in de Oude Mattheüskerk. Geen wonder dat deze herdenking een kerkelijk stempel droeg. Toch is er vooral van blijven hangen, dat hij bij die gelegenheid herwaardering kreeg als dichter, via een rede van taal- en letterkundige dr. Klaas Heeroma, als dichter bekend onder de naam Muus Jacobse (zie Herwaardering van Heeroma bij herdenking in 1953).

Gesina ter Borch (zelfportret uit 1661) ontving een bijzonder gedicht van Willem Sluiter (portret van Pieter van Anraadt).

Academiehuis Grote Kerk Zwolle brengt dichter Willem Sluiter en kunstenares Gesina ter Borch weer oog in oog, een paar eeuwen nadat ze er zijn begraven. Zijn herontdekte, handgeschreven oproep aan haar om Maria niet op vreemde, roomse wijze te portretteren, voorin zijn lofzang op Maria uit 1669, verbindt hen en zet Sluiter in een nieuw licht.

Prent, die Sluiter zou kunnen voorstellen, uit de in 1717 bij Jacob van Royen in Amsterdam verschenen Sluiterbundel.

Oordeel letterkundigen over het werk van de dichter

Willem Sluiter heeft naast herwaardering[1] ook prachtige typeringen te danken aan taal- en letterkundige dr. Klaas Heeroma, ook bekend als dichter Muus Jacobse. “Cats schreef voor burgers, Sluyter[2] van meet af voor boeren”, kenschetste hij hen in zijn boek uit 1950 met een overzicht van protestantse poëzie van de 16^e en 17^e eeuw[3]. Via internet kocht ik het voor dit artikel. Langs digitale weg zijn ook oudere letterkundige overzichten te raadplegen, met minder lof.

Tweede advertentie van Amsterdamse Boeckverkooper Gerbrandt Schagen in september 1677 met mededeling over Heylige Gesangen van Wilhelm Sluyter.

Het aantal bundels met werk van dichter Willem Sluiter is zeer omvangrijk. Toch is er misschien nog één aan toe te voegen. Twee advertenties van uitgever/drukker/boekverkoper Gerbrand(t) Schagen in de Amsterdamsche Courant van september 1677 wijzen hierop. Ze meldden vier jaar na het overlijden van Sluiter dat bij dit Amsterdamse bedrijf Heylige Gesangen waren gedrukt, “gedicht door Wilhelm Sluyter, in sijn leven Predicant tot Eybergen”.

De pastorale scène met herder en herderin van Gesina ter Borch van omstreeks 1660-1661 moet los worden gezien van het contact dat dichter Willem Sluiter later met haar heeft gehad, maar lijkt er wel bij te passen, ook bij zijn Buiten-Leven.

Willem Sluiter met Gesina ter Borch in nieuw licht (klik op deze titel om dit artikel te raadplegen), meldde deze site vooraf over de exposities bij Ter Borch Thuis in Zwolle. Bewaarkunst[1] van Gesina ter Borch blijkt nog meer over haar en hem bloot te leggen. Daarom is het interessant er hier over te informeren, al moet het dan ook veel over kunst gaan. Aan Gesina is het te danken dat de grote familiecollectie tekeningen, brieven, gedichten en andere documenten behouden bleef. Zij nam het beheer over van haar vader en bepaalde, dat de collectie in haar geheel bewaard moest blijven.

Herman van Arnhem met Arend Heideman van de Stichting Willem Sluiter in de ‘Sluiterhoek’ van scholengemeenschap Pieter Zandt in Staphorst. Rechts het voor de filmopnames iets verschoven kopieerapparaat.

 Het levensverhaal van oud-schooldirecteur Herman van Arnhem uit Staphorst staat in het teken van Willem Sluiter. Hij laat deze 17e-eeuwse dichter en dominee leven in Rouveen en Staphorst. Achterhoekers met grote interesse voor de nauw met hun streek verbonden dichter verraste hij jaren geleden met het bericht, dat zijn woonplaats er al een borstbeeld van bezat. Nu vertelt hij hierover alsnog meer in een film.

Herman Schepers in 2013 bij de plaquette van Willem Sluiter in de Grote Kerk te Zwolle. (Foto: Maarten Zeehandelaar)

Museum de Scheper in Eibergen laat zaterdag 9 augustus het Herman Schepersjaar beginnen, genoemd naar zijn grondlegger, dan precies 90 jaar geleden geboren. Aan hem heeft het de grootste Sluitercollectie ter wereld te danken. Zonder deze indrukwekkende verzameling zou begin deze eeuw de herontdekking van Willem Sluiter en zijn werk moeilijker zijn geweest, nooit zoveel hebben opgeleverd. Het vormde een basis.