Wethouder Berkelland bezingt met Sluiter de Berkel

op .

lied voor de Achterhoek

Hoeveel dichtende bestuurders er zijn, is niet bekend, maar duidelijk is dat Berkelland een wethouder heeft, die er wat mee heeft. Rond zijn aantreden in 2022 gaf schrijver/dichter Arjen van Gijssel uit Ruurlo hier een paar keer blijk van. Hij schreef in de vorm van een lang gedicht de ‘origineelste’ zin over de Achterhoek voor een door bakker Stroet uitgeschreven prijsvraag bij de onthulling van het borstbeeld van dichter en dominee Willem Sluiter in Neede en gaf blijk van zijn liefde voor poëzie bij de prijsuitreiking op het Poëziefestival in Gelselaar. Twaalf jaar hiervoor bezong hij al de Berkel in de Achterhoek in een bekroond lied, waarin hij Sluiters bekendste regels (“die onvergankelijke zin”) opnam. Hiervan vertelt in het Sluiterarchief een artikel van 19 januari 2011 uit dagblad de Stentor. Carina Numan uit Ruurlo won toen in Zutphen een singer-songwriterfestival met Van Gijssels lied. Zeven jaar later was hij bereid de tekst zelf te zingen bij de opening van de open monumentendagen in de gemeente Berkelland, op 7 september 2018 in Eibergen, die dat jaar in het teken stonden van Willem Sluiter en 350 jaar Achterhoek. Ad Krijger begeleidde hem hierbij op het orgel in de Oude Mattheuskerk (foto: Willem Brons). Het lied van Van Gijssel gaat over de inspiratie die de rivier de Berkel – waar Sluiter de belangrijkste dichter van is – de mensen in de Achterhoek al eeuwen biedt en eindigt met de Sluiterregels:

Waer iemant duisent vreugden soek,

Mijn vreugt is in dees’ achter-hoek

Ook Latijnse gedichten van Willem Sluiter op internet

op .

Bij verder onderzoek naar het werk van de dichter Willem Sluiter komt het enorm van pas dat een groot deel van zijn werk via internet is te raadplegen. Zie de digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren (klik hier)Tot verrassing van Sluiterkenners bleek het ook al geruime tijd mogelijk langs deze weg zijn vrij onbekende Latijnse gedichten te raadplegen.

 2022-05-10 2 k

Hoog op de verlanglijst stond al geruime tijd een bezoek aan de Athenaeumbibliotheek in Deventer, nadat in 2016 Sluiter-bibliograaf Georg Hartong vertelde, dat hij daar twee drukken van de zeer zeldzame bundel met daarin die gedichten wist onder te brengen. Thuis achter de computer kan iedereen inmiddels het exemplaar lezen, waarover de Koninklijke Bibliotheek beschikt (klik hier!). De bundel Schakel van Gezangen is ook direct te raadplegen via Google Boeken door te klikken op deze zin. 

Sluiters zoon Johannes heeft samen met zoon Willem jr., die vijftig jaar predikant is geweest in Rouveen, in 1733 in de bundel Schakel van Gezangen negen Latijnse gedichten van zijn vader Willem Sluiter gepubliceerd, met hierbij hun Nederlandse vertaling van deze gedichten. Sluiterbiograaf C. Blokland bespeurde in die Latijnse liederen invloed van Thomas a Kempis. Volgens Blokland blijkt op zeer veel plaatsen in Sluiters werk ook, dat hij diens geschrift Imitatio zeer goed gekend heeft.

Tot op heden is over de Latijnse gedichten van Sluiter vrijwel niets geschreven. Ook Blokland stond er in zijn proefschrift over Sluiter niet lang bij stil. Wanneer Sluiter ze schreef, wat hij ermee beoogde, is ook niet bekend. Hoe goed de vertaling van zijn zoon en kleinzoon is, moeten kenners van het Latijn maar beoordelen. Wel blijkt er direct uit dat de negen gedichten een religieus karakter hebben.

In de vertaling zijn maar enkele regels te vinden, die wat langer bleven hangen. Zie illustratie hieronder. Een andere vertaling (2e illustratie onder) blijkt volledig samen te vallen met de berijmde versie van de bekende Psalm 42 (hijgend hert / moede hinde). Dat maakt het nog raadselachtiger wat Sluiters bedoeling hiermee is geweest.

2022-05-03 43

2022-05-03 46

Poëzie en prent

op .

5. Luykenprent

Willem Sluiter was een dichter. Dus denken we bij hem vooral aan poëzie. De prenten in veel van zijn dichtbundels verdienen echter ook aandacht en studie. Alleen al de bekende reeks van negen van deze illustraties van de hand van de etser en dichter Jan Luyken (1649-1712), die prijkt in een groot aantal bundels van Sluiter, is interessant. Vader Jan Luyken en zijn zoon Casper (1672-1708) worden beschouwd als de belangrijkste boekillustratoren van hun tijd.

Zeer rijk geïllustreerd is een in 1717 door Jacob van Royen in Amsterdam uitgegeven Sluiterbundel. Hier staan 39 prenten in. Helaas is de kunstenaar onbekend. Een via internet te raadplegen artikel informeert erover (tijdschrift De Nieuwe Taalgids. Jaargang 49,1956).

Via een andere link (klik hier!) is de complete bundel zelfs te raadplegen. Het is boeiend van een aantal van deze prenten te bestuderen welke overeenkomsten en verschillen ze hebben met prenten van Jan Luyken. Twee heldere voorbeelden zijn hiervan te geven: het dorstafereel (zie boven) en een man in het veld (zie onder), in het vredige buitenleven. In beide gevallen links een bekende prent van Jan Luyken en rechts werk van een onbekende kunstenaar. Vermoedelijk is op beide taferelen een afbeelding van dominee en dichter Sluiter te zien, al weten we niet of de verschillende kunstenaars hebben beoogd er een volledig op hem lijkend portret van te maken.

In 1728 verscheen bij boekverkoper Gerrit Bos, die net als Van Royen ook aan de Kalverstraat in de hoofdstad woonde, een Sluiterbundel die vrijwel gelijk was aan de rijk geïllustreerde bundel uit 1717. Via de Universiteit van Utrecht is ook deze bundel via internet te raadplegen (klik hier).

IMG 9170 - kopie

 

Meer artikelen...