Dichter Willem Sluiter had veel gevoel voor muziek
Prent uit Vreugt- en Liefde-Sangen van Willem Sluiter, met de tekst ‘Looft Godt’.
Hoe muzikaal is dichter Willem Sluiter geweest? Deze vraagt dringt zich op bij zijn vele liederen. Onderzoek van Geert Dibbets[1], biograaf van Sluiters vriend en collega Joannes Vollenhove, naar het overnemen van door Sluiter gekozen melodieën, met een toelichting hierop van Gert Oosterom, de grootste kenner van Sluiterliederen, geven indirect een antwoord. Hij moet, vergeleken met andere dichters, veel gevoel hebben gehad voor muziek. Anderen profiteerden hiervan. Zie hierover Sluiter en zijn melodieën in andere liedbundels.
Niet vreemd is het dat Sluiter een loflied dichtte op muziek. Clara Wildschut (1904-1950) schreef er een compositie bij (Muziek van Clara Wildschut bij Sluiters loflied). Bij de viering van vier eeuwen Willem Sluiter in 2027 wordt dit lied na jaren weer eens gezongen. Componisten leverden Sluiter ook al tijdens zijn leven in de 17e eeuw composities. Helaas is niet bekend wie dit waren.
In veel liederenbundels uit de 17e en 18e eeuw zijn melodieën uit bundels van Sluiter te vinden als wijsaanduiding. Zo ook in de bundels van Sluiters grote vriend Joannes Vollenhove (1631-1708). “Blijkbaar vond men ze wel mooi, waardoor er naar verwezen wordt”, concludeert Oosterom. Hij wijst erop dat dat het van oudsher gebruikelijk is op bestaande melodieën teksten te schrijven. Dit gebruik heet contrafact. De meeste genoteerde melodieën in Psalmen, Lof-sangen ende Geestelike Liedekens (PLG) zijn speciaal voor Sluiters bundel gecomponeerd (door meerdere componisten). Daarom wordt er ook nogal eens in andere liedboeken verwezen naar een melodie bij Sluiter, die verder in geen ander liedboek staat afgedrukt.
Dibbets merkt op dat Vollenhove twee drempeldichten voor PLG had afgestaan en ongetwijfeld kort na het verschijnen van het werk in 1661 een exemplaar in Zwolle heeft ontvangen, waar hij toen predikant was (later in Den Haag). Hij wist dus waar hij melodieën voor zijn gedichten kon vinden. Verder kunnen zangwijzen die hij bij Sluiter heeft aangetroffen, hem hebben geïnspireerd, schrijft Dibbets.
Vollenhove en Sluiter waren zo goed bevriend, dat ze elkaar hun gedichten/liederen toestuurden. Het raadplegen door Vollenhove van Sluiters liedboek melodieën was volgens Oosterom geheel legitiem: “Iedereen deed dat en het is op te vatten als eervol als men je melodie gebruikt of ernaar verwijst. Er bestonden geen auteursrechten.”
Begin van de compositie van Clara Wildschut bij Sluiters lofzang op muziek.
[1] dr. G.R.W. Dibbets: Sluiter en de zangwijzen van Vollenhove (2025). ( Klik op volgende titel om artikel te lezen: Geert Dibbets - Sluiter en de zangwijzen van Vollenhove.docx)