header willem sluiter

Achterhoek viert 350e verjaardag in glans van dichter

350 jaar Achterhoek def klein

De Achterhoek viert volgend jaar, 2018, met een groot aantal activiteiten dat de dichter Willem Sluiter 350 jaar geleden deze streek zijn naam gaf. De naam is ontleend aan zijn bekendste dichtregels: “Waer iemand duisent vreugden soek/ Mijn vreugt is in dees’ achter-hoek.” Zijn Achterhoek-regels werden in 1668 gepubliceerd. Ze staan onopvallend tussen de vele regels van het gedicht Eensaem Huis- en Winter-Leven, dat 450 coupletten van 4 regels omvat.

INITIATIEFNEMER. Gelders archiefinspecteur Bennie te Vaarwerk uit Eibergen nam in het voorjaar het initiatief voor dit verjaardagsfeest. Hij is een groot kenner van de geschiedenis van de 17e eeuw van het Achterhoekse deel van Gelderland. De laatste jaren kreeg hij ook steeds meer interesse voor het werk van Willem Sluiter en de geschiedenis hier omheen. Deelname aan een Sluiter-ochtend in april dit jaar in Eibergen brachten zijn plannen voor een groot feest in een stroomversnelling.

Op de door Sluiter-kenner Arend Heideman uit Gelselaar georganiseerde ontmoeting van een poëziekring kwam Te Vaarwerk in contact met een verre nazaat van de dichter en dominee, Peter Sluiter uit Amsterdam. Ook vertegenwoordigers van museum De Scheper in Eibergen, die de grootste collectie ter wereld van Sluiter’s werk bezit, waren nauw betrokken bij deze bijeenkomst. Besloten werd spoedig hierna vanuit deze groep mensen verder te werken aan plannen voor een culturele en historische viering in 2018.

ENTHOUSIASTE REACTIES.  De initiatiefgroep voor de viering van 350 jaar Achterhoek richt zich in eerste instantie op de gemeente Berkelland, Eibergen en museum De Scheper en activiteiten rond de open monumentendag in deze gemeente begin september volgend jaar. Inmiddels zijn echter ook andere streekbewoners al zo enthousiast geraakt dat ze op eigen wijze en met eigen activiteiten aansluiting hebben gezocht bij de plannen die in Eibergen zijn ontstaan. De initiatiefnemers zijn hier blij mee en hopen dat de komende maanden nog veel meer activiteiten worden ontwikkeld rond Willem Sluiter en de Achterhoek.

PLAN PLAQUETTE IN EIBERGEN. Nu al ligt vast dat in september volgend jaar een boekje zal verschijnen over 350 jaar Achterhoek. Hard gewerkt is ook al aan een expositie van kunstwerken die betrekking hebben op Willem Sluiter en zijn werk. Een ander belangrijk plan is in Eibergen als eerbetoon aan Willem Sluiter, die hier van 1653 tot 1673 predikant was, een plaquette van hem te plaatsen.

IN NEEDE GEBOREN, IN ZWOLLE OVERLEDEN. Willem Sluiter werd in 1627 Neede geboren. Aan het eind van zijn leven nam hij nog een beroep aan naar Rouveen. In Zwolle, waar hij een zwager bezocht die arts was, is hij in 1673 overleden. Ter herinnering aan hem is in 2013 een plaquette aangebracht in de Grote of Sint-Michaëlskerk in Zwolle, waar hij is begraven. Beeldhouwer Anton ter Braak uit Noordijk vervaardigde dit kunstwerk. Willem Sluiter is bekend om zijn lofzang op het eenvoudige plattelandsleven, zijn poëzie van het wel-sterven en gerichtheid naar de hemel, waar ook zijn kleine leeuwerik jubelend naar opstijgt. Hij gebruikte niet alleen als eerste de naam Achterhoek, maar is ook de belangrijkste Berkeldichter. Sluiters werk, waarin de geest van de Moderne Devotie doorklinkt, was een paar eeuwen zeer populair. Het is vele malen herdrukt.

Selfie met beroemde portretten

selfie

Tijd voor mooie herinneringen nu volgend jaar 35o jaar Achterhoek kan worden gevierd. Deze streeknaam dook in 1668 voor het eerst op in de bekende dichtregel ‘Waer iemand duisent vreugden soek/ Mijn vreugt is in dees’ achter-hoek’ van dichter en dominee Willem Sluiter (1627-1673). Tien jaar geleden kwam voor het eerst een foto in kleur beschikbaar van zijn beroemde portret en dat van zijn zus Maria. Ze zijn in particulier bezit en worden nooit geëxposeerd. Pieter van Anraadt heeft ze waarschijnlijk tussen 1660 en 1665 geschilderd. Hij is in de leer is geweest bij Gerard ter Borch. Ik voel me zeer bevoorrecht dat ik de kunstwerken in 2oo7 even in handen heb mogen houden, in de tuin van de eigenaren. Zo kon Ben van Dijk er foto’s van maken voor mijn even later verschenen boek ‘Willem Sluiter anno nu; De kleine leeuwerik’ – sommige van zijn opnames lijken nu selfies! De kunstenaar Willy Sluyter(1873-1949), een nakomeling van de dichter, heeft later van beide portretten een kopie geschilderd. 

Museum De Scheper ontvangt op Willem Sluiter-ochtend unieke (muziek)bundels

Gert Oosterom zingt I - kopie bewerkt-2

Gert Oosterom uit Gouderak zingt nog dagelijks liederen van de 17e-eeuwse Eibergse predikant Willem Sluiter. Hij doet dit ook op een speciale ochtend in Eibergen op maandag 24 april, waar hij dit een paar jaar geleden ook al eens spontaan deed in de oude St. Mattheuskerk.

Museum De Scheper in Eibergen ontvangt tijdens een Willem Sluiter-ochtend op maandag 24 april twee unieke nieuwe bundels met het werk van deze 17e-eeuwse dichter en dominee, inclusief de melodieën. Dit is te danken aan Gert Oosterom uit Gouderak, die zelf werk van Sluiter zingt bij deze gelegenheid en geprinte en ingebonden exemplaren meebrengt naar de Achterhoek van door hem gedigitaliseerde bundels.

De ook voor gasten toegankelijke Willem Sluiter-ochtend is een activiteit van de poëzie- en literatuurkring van PKN-gemeente De Wijngaard uit Borculo en de omliggende dorpen. Arend Heideman, die tien jaar geleden een boekje liet verschijnen over deze Achterhoekse dichter, organiseerde de ochtend, treedt op als gids en draagt voor uit Sluiters werk. Hij hoorde en zag Oosterom, die nog dagelijks liederen van Willem Sluiter (1627-1673) zingt, een paar keer optreden en nodigde hem uit voor medewerking. Onder muzikale begeleiding van drie dochters, Leanne (16 jaar, orgel), Janneke (14, zang en/of blokfluit) en Mathilde (11, klarinet), zingt Oosterom deze april-ochtend enkele liederen in de oude St. Mattheuskerk in Eibergen, waaraan Sluiter van 1653 tot 1673 verbonden was als predikant.

De Sluiter-ochtend begint om 10 uur bij museum De Scheper in Eibergen. Dit museum bezit de grootste collectie ter wereld met werk van Willem Sluiter. Bennie te Vaarwerk uit Eibergen, Gelders archiefinspecteur en kenner van de geschiedenis van de Heerlijkheid Borculo, belicht er kort de historische achtergrond. Hij vertelt over de roerige tijd, op kerkelijke en wereldlijk gebied, waarin Sluiter leefde.

Dichter en dominee Willem Sluiter hief een lofzang aan op het eenvoudige plattelandsleven en gebruikte als eerste de naam Achterhoek. Zijn werk, waarin de geest van de Moderne Devotie doorklinkt, was een paar eeuwen zeer populair. Het is vele malen herdrukt. Sluiter werd in Neede geboren en trouwde met een Borculose. Zijn werk was eeuwenlang zeer populair. Drie wegen/straten in Berkelland zijn naar hem genoemd. In Borculo prijken twee gedichten van hem op gevels, waaronder zijn bekende Achterhoek-regels (Waer iemand duisent vreugden soek / Mijn vreugt is in dees’ achter-hoek) en Haarlo kent bij ’t Stieltjen een Sluiterboom.

Gert Oosterom werkt al jaren aan digitalisering van Sluiter-bundels en de melodieën hierbij. Daar het uitgeven van dit werk moeilijk is, heeft hij er zelf exemplaren van geprint, die hij in laat binden. Op 24 april overhandigt hij aan een vertegenwoordiger van museum De Scheper zijn bundels ‘Psalmen, Lof-sangen ende Geestelike Liedekens’ uit 1661 en ‘Christelike Doodts-betrachting’ uit 1667/68. Van ‘Psalmen, Lof-sangen ende Geestelike Liedekens’ heeft hij de tekst en de muziek letterlijk overgetypt vanuit de eerste editie uit 1661. Van de 97 liederen hebben er in het origineel 50 muzieknotatie, bestaande uit de melodie en de becijferde bas. Oosterom heeft de muziek uitgewerkt tot drie- en vierstemmige begeleidingszettingen voor klavierinstrument. Bij de liederen waarbij alleen melodieaanduidingen staan vermeld, heeft Oosterom één van de aangegeven wijzen/melodieën opgezocht en erbij geplaatst. Ook hiervan heeft hij een meerstemmige begeleidingszetting gemaakt. Ook vulde hij zijn Sluiter-bundel aan met begeleidende informatie en passende illustraties. Bij de bundel ‘Christelike Doodts-betrachting’  is Oosterom op ongeveer dezelfde manier te werk gegaan.

Hebt u ook interesse voor deelname aan der Willem Sluiter-ochtend, meldt u dan snel aan bij Arend Heideman, tel. 06 13246247, of e-mailadres Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.. Deelname kost (inclusief consumptie) tien euro.